Kritike

Miloš Arsić: Slika fotografije - fotografija slike

Problem imenovanja fotografije Pavla Jovanovića kao uslovne Slike fotografije koja se preobražava u fotografiju Slike, ujedno je i "konstanta karakteristike" koja prevazilazi konvenciju njenog tradicionalnog određenja. Ta dilema i njeno razrešenje,  nalaze se u samom procesu kao postupku građenja Slike mimo slikarstva, postmodernim, više preispitivanjem i diskretnim omažom nego ugledanjem ili citiranjem iskustava plastičkih modela i programskih matrica moderne istorije umetnosti. Njegova Slika podrazumeva jedinstven spreg delikatno postavljenih pitanja i skrivenih odgovora koji, u tumačenju, zahtevaju usredsređenost i intelektualnu pozornost, svejedno da li imaginarnog ili stvarnog "posmatrača". Bez obzira na njegovu poziciju nonšalantnog sudeonika "sa strane" ili neposredne emocionalne povezanosti sa predstavljanim događajima Slike kao slike-predstave ili "označene predstave", oni se neprekidno preispituju i proveravaju. Gradi se intriga zasnovana na stupici kojom se spretno, uostalom samo prividno, više prekriva nego što se ukida diskretna razlika između pretpostavljenih okolnosti kao realnih i varljivog sveta stvarnog kao pretpostavljenoj (ne uvek i virtuelnoj) realnosti "satkanoj od zabluda" koja  neprekidno zahteva dokaze sopstvene stvarnosti kao sopstvo stvarnosnog koje kao da ne želi da bude razdvojeno od fikcije.

Poredak predstavljenih i diskretno naznačenih nedoumica, koje neposredno upućuju na nerazaznato Nešto kao predmeta ili pojave, mišljenja ili doživljaja, nalazi se u prividno hermetičnoj diskurzivnoj igri pretpostavljene, nikada dokraja identifikovane Slike kao univerzalne predstave Nečeg. U formalnom disciplinskom pogledu, ona je prvenstveno  fotografija, a kao posebnost identiteta celine Slike, nastaje zahvaljujući sofisticiranom i pedantnom postupku "povezivanja" jednog ili više negativa u "slikovni sistem" virtuelne pikturalnosti (fotografska stvarnost kao istina fotografije,  transformiše se u stvarnist Slike  sopstvene istinitosti).

Uspostvljen je logičan, na izvestan način, iznuđeni odnos između stereotipa činjenice (fotografije) i pretpostavke (Slike), kada se delikatnom i složenom kompjuterskom manipulacijom jednom vrstom istine (građenjem i razgrađivanjem, dodavanjem i oduzimanjem), raniji repertoar činjenica preobražava u pretpostavku, ali zadržava pređašnji status. Područje pretpostavki (Slika) postaje identifikovano polje plastičkih (pikturalnih) "jedinica značenja" koje se spontano proverava okom i emocijama, razumom i značenjskim spekulacijama.

Taj spreg zavisnosti predstavlja trajnu poziciju početka i kraja, koji se izjednačavaju, postaje konstantno stanje podjednako realnog i mogućeg, stvarnog i fantastičnog, koji se simultano međusobno dokazuju, ali ne više kao dve već jedna pozicija smisla. Formiranje Slike, koja je uvek digitalnog karaktera, tačnije preciznog  uobličavanja fotografije u izmenjeni sistem plastičkih jedinica, zasnovano je na principu odnosa shvaćenih kao unutrašnjih relacija relanosti i fikcije. Podrazumeva "manipulaciju" foto-matricom po zakonima digitalne produkcije slike (prisustvo uslovnog originala kao matrice-predloška) i kompjuterske slike/digitalne slike/grafike koja teži da postane, i u tome uspeva, slika-original, kojom se neutrališu razlike između predloška/originala i identiteta digitalne slike. Ne postoji ni tradicionalno disciplinsko razdvajanje zahvaljujući Jovanovićevim podjednakim insistiranjem na predlošku autentične fotografije (primarnost "slike negativa"), kao formalnom i značenjskom karakteru predstave, i na pikturalnosti koja je i kontekst i smisao predstave Slike koju neposredno gradi i građenjem oponaša.

Realizovana Slika, bez obzira da li je u tehničkom pogledu imenovana kao digitalna slika, digitalni print, digitalna grafika ili "kolorkolaž", poseduje integralno slikarsko svojstvo univerzalnog značenja. Njegova egzistencija podređena je, nikada dokraja završenom, sistemu organizovane pikturalnosti kao sistemu u nastajanju (parasistemu). U tom smislu je očekivano da se zasniva na standardu tradicije iluzije kao pretpostavci stvarnog ili, ponajpre, mogućeg kao spekulacije o  karakteru njenih značenja.  Prihvata je kao vid organskog nasleđa, kao trajni doživljaj u sistemu postojećeg iskustva realnih odnosa u poretku određene pojave, u ovom sličaju, slike kao praslike koja označava mogući prostor dešavanja u kontekstu samog prostora. Rezultat je nastanak osnovne, kao trajne, intrige precizno formulisanog pitanja koje može biti i zamka-spreg i pitalica i odgonetka, kada se ne može jasno razlučiti šta je pitanje a šta odgovor i da li je odgovor uopšte moguć i svrsishodan. Postojeći kompleks pitanja i odgovora, vešto je skrivan "pikturalnim prekrivanjem" u magičnom  prostoru, češće  slike-predstave nego "označene predstave". Tako shvaćeni prostor, određen je odnosima i značenjima njega kao činjenice koja se neprestano transformiše u drugačiji poredak realnosti, izvan konvencionalnih granica koje ga, samo u pretpostavljenoj stvarnosti, određuju kao realnost koja se ipak ne podrazumeva.